Antalyaİnmemiş Testis (Kriptorşidizm) Ameliyatı
Erken Tanı ve Müdahale ile Çocuğunuzun Geleceğini Koruyun
Normalde, yenidoğan erkek bebeklerin %3 ila %5'inde görülür. Prematüre doğan bebeklerde bu oran %30’a kadar çıkabilir.
Bir yaşına kadar bu testislerin bir kısmı kendiliğinden inebilir, ancak bir yaşını geçen vakalarda mutlaka tedavi gerekir.
Antalya’da İnmemiş Testis Ameliyatı (Kriptorşidizm)
İnmemiş testis vakalarının %80'inde testis kasık kanalında kalır ve elle muayenede kasık bölgesinde küçük bir kitle olarak hissedilebilir; bazı vakalarda ise testis karın içinde kalmış olabilir ya da nadiren hiç gelişmemiş (yok) olabilir. İnmemiş testis tek taraflı olabileceği gibi her iki tarafta birden (çift taraflı) de görülebilir. Yenidoğan erkek bebeklerin yaklaşık %2-5’inde inmemiş testis problemi saptanırken, özellikle prematüre (erken doğan) bebeklerde bu oran %30’lara kadar çıkabilir. Doğumda testisi inmemiş olan bebeklerin büyük kısmında ilk birkaç ay içinde testis kendiliğinden torbaya iner; vakaların önemli bölümü ilk 3 ayda, bir kısmı da 3-6 ay arasında normal yerine ulaşır. Ancak 6. aydan sonra hala skrotuma inmemiş olan testislerin kendiliğinden inme ihtimali oldukça düşüktür. Bu nedenle, 6 ayı geçmesine rağmen testisi hala torbaya inmemiş bebeklerin bir çocuk ürolojisi veya üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi ve tedavi planının yapılması önemlidir.
İnmemiş Testis (Kriptorşidizm) Nedir?
İnmemiş testis, bir veya her iki testisin normalde doğum öncesi karın boşluğundan kasık kanalı yoluyla skrotuma (torbaya) inmesi gerekirken bu yol üzerinde bir yerde kalması durumudur. Erkek bebekler anne karnında gelişirken testisleri başlangıçta böbreklerin alt kısmına yakın karın içinde bulunur. Doğuma yakın dönemde testisler kasık kanalından geçerek aşağıya, torbalara yerleşir. İşte bu iniş süreci tamamlanmadığında “inmemiş testis” (tıptaki adıyla kriptorşidizm) ortaya çıkar.
İnmemiş Testis Neden Tedavi Edilmelidir?
Testislerin vücut dışında, torbalarda bulunmasının önemli bir nedeni, vücut ısısından biraz daha düşük sıcaklıkta çalışabilmeleridir. Testisler torbada olmaz ve karın veya kasık içinde kalırsa, daha yüksek vücut ısısına maruz kalarak normal fonksiyonları olumsuz etkilenir. İnmemiş testis tedavi edilmezse veya tedavi gecikirse ortaya çıkabilecek başlıca sorunlar şunlardır:
İnfertilite (Kısırlık):
Yüksek vücut ısısına maruz kalan inmemiş testislerde sperm üretimi zarar görebilir. Özellikle her iki testisi de inmemiş olan ve tedavi edilmeyen vakalarda ileride kısırlık kaçınılmaz hale gelebilir. Tek taraflı inmemiş testis vakalarında ise diğer testis sağlıklı olsa bile toplam sperm kapasitesi etkilenebilir.
Testis Kanseri Riski:
İnmemiş testis, ileriki yaşlarda testis tümörü gelişme riskini belirgin şekilde artırır. Araştırmalar, tek taraflı inmemiş testis durumunda testis kanseri riskinin normal popülasyona göre yaklaşık 10-15 kat, çift taraflı vakalarda ise 30 katın üzerinde arttığını göstermiştir. İnmemiş testisli erkeklerin yaklaşık %1’inde yaşam boyu testis kanseri gelişebileceği bildirilmektedir. Özellikle karın içinde kalan (intraabdominal) testislerde kanserleşme riski, kasık bölgesinde kalanlara göre daha yüksektir.
Testis Torsiyonu:
Skrotum içerisinde sabitlenememiş ve anormal konumda kalan inmemiş testis, kendi etrafında dönerek damarlarının bükülmesine yani torsiyona daha yatkındır. İnmemiş testislerde torsiyon normal konumdaki testislere kıyasla daha kolay oluşabilir. Torsiyon acil bir durumdur ve birkaç saat içinde müdahale edilmezse testisin kaybına yol açabilir.
Kasık Fıtığı:
İnmemiş testis vakalarının büyük çoğunluğunda aynı tarafta kasık fıtığı ya da kasık kanalında açıklık (processus vaginalis açık kalması) birlikte görülür. Bu durumda bağırsaklar da bu açıklıktan dışarı çıkabildiği için fıtık oluşur. İnmemiş testis ameliyatı sırasında, eğer mevcutsa fıtık onarımı da aynı seansta gerçekleştirilir.
Travma Riski:
Karın veya kasıkta normal dışı bir konumda bulunan testisler, torbadaki testislere göre dış darbeye karşı daha korunmasızdır. İnmemiş (torbaya yerleşmemiş) testisler, konumları nedeniyle travmaya daha açık olup kolayca zedelenme riski taşır.
Psikolojik Etkiler:
Çocukluk ve ergenlik döneminde torbanın boş görünmesi, yani testislerin yerinde olmaması, erkek çocuk için özgüven sorunlarına ve psikolojik rahatsızlıklara yol açabilir. İlerleyen yaşlarda kozmetik görünüm ve buna bağlı psikolojik etkiler, tedavi edilmemiş inmemiş testis vakalarında önemli bir endişe kaynağıdır.
Yukarıdaki olumsuz etkiler, testisin vücut içinde ne kadar yukarıda kaldığı ve ne kadar geç müdahale edildiği ile doğrudan ilişkilidir. Testis, vücut sıcak ortamında kaldığı süre uzadıkça kısırlık ve kanser riski gibi sorunların ihtimali artar. Dolayısıyla inmemiş testis tespit edilen çocuklarda vakit kaybetmeden tedavi planlanmalı ve testis cerrahi yöntemle torbaya indirilmelidir. Erken tedavi sonrasında dahi bu risklerin tamamen sıfırlanamayacağı, ancak zamanında yapılan ameliyat sayesinde risk artışının durdurulup kontrol altına alınabileceği unutulmamalıdır.
İnmemiş Testis Ameliyatı Hangi Yaşta Yapılmalıdır?
İnmemiş testisin tedavisinde zamanlama kritik öneme sahiptir. Testislerin kendi kendine inmesi genellikle ilk 6 ay içinde gerçekleştiğinden, 6 aydan sonra halen inmemiş olan testisler için müdahale zamanı gelmiştir. Uzmanlar inmemiş testis ameliyatının (orşiopeksi) en uygun zamanının 6. ay ile 12. ay arası olduğunu belirtmektedir. Bebek 6-12 aylıkken genel anestezi riskleri yeni doğana kıyasla azalmış olur ve testisin yüksek sıcaklığa maruz kalıp zarar görmeye başlamadan yerine indirilmesi mümkün hale gelir.
En geç 18. aya kadar ameliyatın yapılması önerilir; ideal olarak bebek 1 yaşını doldurmadan tedavi tamamlanmalıdır. Çünkü 1 yaşından sonra testis dokusunda kalıcı hasar riskleri artmaya başlar. Örneğin, araştırmalar ikinci yaşından itibaren inmemiş testislerde sperm üreten hücrelerde azalma ve yapısal bozulmalar saptamıştır. Bu nedenle güncel tıbbi yaklaşım, inmemiş testisi olan bebeklerin 6 aya kadar izlenmesi, 6-12. aylar itibarıyla ise cerrahi tedavinin planlanması yönündedir. Eski yıllarda 2 yaşına kadar beklenebileceği düşünülse de, son veriler ışığında bir yaş civarında müdahale edilmesi en doğrusudur.
Özetle, normalde bir bebekte testislerin 6. aya kadar torbaya inmesi beklenir. 6 ay sonunda testis hala yukarıda kalmışsa 6-12. aylar arasında ameliyat planlanmalı ve 18 ayı geçirmeden cerrahi tedavi tamamlanmalıdır. Bu zaman aralığında yapılan ameliyatlar, çocuğun ileride hem üreme sağlığı hem de testis kanseri riski açısından en iyi korunmayı sağlar.
İnmemiş Testis Nasıl Tedavi Edilir?
İnmemiş testisin tedavisinde temel prensip, testisi kalıcı olarak torbaya yerleştirerek normal fonksiyon görmesini sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için farklı yaklaşımlar olmakla birlikte en yaygın ve etkili yöntem cerrahi tedavidir. Tedavi sürecinde izlenen adımlar ve yöntemler şöyle özetlenebilir:
İzlem (Takip):
Doğumda inmemiş testis saptanan bir bebek, öncelikle ilk 6 ay boyunca düzenli aralıklarla muayene ile takip edilir. Çünkü bu süre zarfında testisin kendiliğinden inme ihtimali vardır. Özellikle ilk 3-6 ay içerisinde testislerin önemli bir kısmı kendiliğinden skrotuma inebilir. Bu nedenle hemen yeni doğan döneminde ameliyat yapılmaz; bebek büyürken doktor kontrolünde beklenir. Ancak 6. ayın sonunda testis hala skrotuma inmemişse, kendiliğinden inme olasılığı artık çok düşüktür ve aktif tedaviye geçilmelidir.
Hormonal Tedavi:
İnmemiş testis için geçmişte denenmiş yöntemlerden biri hormonal tedavidir. Bu yaklaşımda, vücuda hormon (hCG veya GnRH analogları gibi) enjekte edilerek testisin torbaya inmesi teşvik edilmeye çalışılır. Hormon tedavisi özellikle testislerin torbaya yakın olduğu, yani retraktil testis denilen vakalarda veya her iki testis de inmemişse denenebilir. Ancak gerçek inmemiş testis olgularında kesin çözüm sağlayamadığı bilinmektedir. Hormon tedavisinin başarı oranı cerrahiye göre düşüktür ve hormon verilerek inen testislerin bile %10-25’inde bir süre sonra testis yeniden yukarı kaçabilmektedir. Ayrıca hormon uygulaması sırasında bebekte geçici olarak hormon fazlalığına bağlı peniste büyüme, skrotum derisinde kalınlaşma, genital bölgede tüylenme artışı ve huzursuzluk gibi yan etkiler görülebilir. Bu yan etkiler kalıcı olmasa da aileler için endişe verici olabilir. Günümüzde hormonal tedavi, sınırlı vaka dışında rutin olarak tercih edilmemekte, uygulanacaksa da çocuk ürolojisi uzmanlarının kararına göre verilmektedir.
Cerrahi Tedavi (Orşiopeksi):
İnmemiş testisin kalıcı ve en etkili tedavisi cerrahi operasyondur. Testisi torbaya indirmek için yapılan ameliyata orşiopeksi adı verilir. Cerrahi tedavide amaç, testisi bulunduğu anormal yerden bularak, onu çevreleyen damar ve kanalları zarar vermeden yeterince serbestleştirmek ve skrotumdaki normal pozisyonuna taşımaktır. Ameliyat sırasında inmemiş testis neredeyse oraya göre bir yaklaşım planlanır: Eğer testis kasık bölgesinde elle hissedilebiliyorsa kasık üzerinden küçük bir kesi yapılarak testise ulaşılır; testis karın içinde olup elle hissedilmiyorsa laparoskopik (kapalı) yöntemle karın içinden bulunur. Cerrah, testisi bulduktan sonra spermatik kord denilen damar ve sperm kanalını dikkatlice serbestleştirip uzatarak torbaya ulaşabilecek hale getirir. Birçok inmemiş testis vakasında aynı tarafta kasık fıtığı da bulunduğundan, operasyon esnasında fıtık da tespit edilirse onarılır ve ardından testis torbadaki yerine indirilerek çevre dokuya dikişlerle sabitlenir. Orşiopeksi ameliyatı çoğunlukla genel anestezi altında yapılır ve çocuk için ağrısız bir işlemdir. İşlem süresi genellikle 30-60 dakika gibi kısa olup deneyimli cerrahlar için rutin bir girişimdir. Cerrahi tedavinin başarı oranı oldukça yüksektir – elle hissedilebilen (palpe edilebilen) testis vakalarında başarı oranı %90’nın üzerindedir. Ameliyat, ehil ellerde gerçekleştirildiğinde komplikasyon riski son derece düşüktür.
İnmemiş Testis Ameliyatı Nasıl Yapılır?
İnmemiş testis ameliyatı (orşiopeksi), çocuğun genel anestezi ile uyutulmasının ardından uygulanan, teknik olarak ayrıntılı ancak standart bir cerrahi işlemdir. Ameliyatın aşamaları kabaca şu şekildedir:
Anestezi ve Hazırlık:
Ameliyat günü çocuk genellikle sabah aç karna hastaneye yatırılır. Bir çocuk anestezi uzmanı tarafından güvenli bir şekilde genel anestezi verilir, yani çocuk uyutulur ve hiçbir şey hissetmez. Steril koşullar sağlanarak cerrahi bölge ameliyata hazırlanır.
İnsizyon (Kesinin Yapılması):
Cerrah, testisin anormal yerleşimine göre uygun bölgeden küçük bir kesi yapar. Eğer testis kasık kanalında hissediliyorsa kasık bölgesinde yaklaşık 2 cm’lik bir kesi yapılır. Testis skrotuma yakın bir yerde palpe ediliyorsa, hem kasık hem torba bölgesinde birer küçük kesi yapılabilir. Amaç, testise en kolay ve güvenli şekilde ulaşmaktır.
Testisin Bulunması ve Serbestleştirilmesi:
Yapılan kesiyle karın duvarı veya kasık kanalı açılarak inmemiş testis bulunur. Bulunduktan sonra testisin bağlı olduğu spermatik kord (içinde testis damarları ve sperm kanalı bulunan yapılar) dikkatlice disseke edilerek çevre dokulardan ayrılır. Bu işlem, testisi aşağı indirebilmek için gerekli mesafeyi kazanmak içindir. Kord içerisindeki damarlar ve kanal mümkün olduğunca gerdirilmeden uzatılır ve böylece testisin torbaya rahatça ulaşabileceği uzunluk sağlanır. Bu esnada aynı tarafta fıtık kesesi varsa görülür ve bağlanarak onarılır.
Testisin Skrotuma (Torbaya) İndirilmesi:
Testisi taşıyacak kadar uzun bir damar-kanal mesafesi elde edildikten sonra, skrotumun ilgili tarafında uygun bir cep hazırlanır. Karından veya kasıktan serbestleştirilen testis, oluşturulan tünelden yavaşça çekilerek torbadaki yerine indirilir. Testis, torbada hazırlanan cebe yerleştirildikten sonra kaymaması için çevre dokulara dikişlerle hafifçe tespit edilir (sabitlenir). Böylece testis yeni yerinde tutulur.
Kesilerin Kapatılması:
Testis başarıyla indirildikten sonra, kasık bölgesine yapılan kesi kendiliğinden eriyen ince dikişlerle kapatılır. Çoğu durumda cilt dikişleri daha sonra alınmaz, kendiliğinden erir. Ameliyat bölgesine küçük bir bandaj yapıştırılarak işlem sonlandırılır.
Eğer Testis Yoksa:
Nadiren ameliyat sırasında testisin atrofik (körelmiş) olduğu veya hiç bulunmadığı anlaşılabilir. Anne karnında testisin damarının kendi etrafında dönüp (torsiyon) kan akımının kesilmesi sonucunda testis gelişmeden yok olmuş olabilir. Böyle bir durumda eğer karşı taraftaki testis sağlamsa, eksik testise yönelik çocukluk çağında başka bir işlem yapılmaz. Ergenlik dönemine gelindiğinde, kozmetik görünüm için istenirse torbaya silikon bir testis protezi yerleştirilebilir. Bu tamamen isteğe bağlı, ileride değerlendirilecek bir konudur.
Orşiopeksi ameliyatı genellikle yaklaşık 45 dakika süren, hızlı bir cerrahidir. İşlem tamamlandıktan sonra çocuk anesteziden uyandırılır ve gözetim altında uyanma odasına alınır. Kısa bir dinlenme süresinin ardından beslenmeye izin verilir ve ciddi bir sorun yoksa aynı gün taburcu edilir (günübirlik ameliyat).
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
Orşiopeksi sonrası iyileşme süreci çocuklar için genellikle rahat geçer. Ameliyatın yapıldığı gün evine gönderilen çocuk, birkaç gün içerisinde tamamen normale döner. Ameliyat sonrasında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Hastanede Kalış:
İnmemiş testis ameliyatı çoğunlukla ayaktan tedavi şeklinde yapıldığı için hastanede yatış gerekmez. Çocuk, ameliyattan sonraki birkaç saatlik izlemden sonra aynı gün taburcu edilir
Ağrı Yönetimi:
Ameliyat kesisi küçük olduğundan şiddetli bir ağrı beklenmez. Çocuk uyandıktan sonra huysuz olabilir ancak bu genellikle anestezinin etkisindendir. Hafif ağrı olursa, doktorun önerdiği parasetamol gibi şurup şeklinde ağrı kesicilerle rahatlıkla kontrol altına alınır. İlk 24 saatte bölgesel hafif bir rahatsızlık dışında çocuk genellikle ciddi bir ağrı hissetmez.
Pansuman ve Hijyen:
Cerrahi kesiye genellikle küçük bir bant veya pansuman yapıştırılır. Doktorunuz özel bir durum belirtmediyse bu pansumanı 2 gün boyunca kuru tutmak gerekir. İki gün sonunda pansuman çıkarılıp bölge kontrol edilir ve eğer yarada bir sorun yoksa banyo yaptırılabilir. Banyo sonrasında kesi yerine temiz bir gazlı bez koymak tahrişi önleyebilir. Bezli bebeklerde, bezin ameliyat yerine sürtünmemesine dikkat edilmelidir.
Aktivite Kısıtlaması:
Ameliyat sonrası ilk birkaç gün çocuğunuzu mümkün olduğunca sakin tutmaya çalışın. Bebekler doğal olarak fazla hareket etmez ancak daha büyük çocuklar zıplama, koşma gibi hareketlerden kaçınmalıdır. Doktor genellikle 1-2 hafta aşırı fiziksel aktivite yapılmamasını önerir. Yara yerinin darbe almaması ve testisin yeni yerinde sabit kalması için bu süre zarfında aşırı aktivitelerden uzak durulmalıdır.
Takip ve Kontrol:
Ameliyatı yapan doktorunuz genellikle operasyondan 1-2 hafta sonra bir kontrol muayenesi isteyecektir. Bu kontrol sırasında kesi yerinin iyileşmesi ve testisin torbadaki pozisyonu değerlendirilir. Her şey yolunda ise sıradaki kontrol birkaç ay veya çocuk 1 yaşına gelince yapılır. İlerleyen dönemde, özellikle ergenlik başlangıcında, testisin büyüklüğü ve fonksiyonu tekrar gözden geçirilebilir. Bu takipler, testisin zaman içinde normal büyümesini ve ergenlikte hormonal fonksiyonunu izlemek açısından faydalıdır.
İnmemiş testis ameliyatı sonrasında ciddi komplikasyon görülme olasılığı düşüktür. Nadir komplikasyonlar arasında enfeksiyon, kanama, testisin yeniden yukarı çıkması (rekürren kriptorşidizm) veya testise giden kan akımında sorun sayılabilir; ancak bu durumlar deneyimli cerrahlarca gerçekleştirilen ameliyatlarda son derece enderdir. Genel olarak orşiopeksi, çocuk cerrahisi ve üroloji pratiğinde başarı oranı çok yüksek bir ameliyattır (>%90) ve çocukların gelecekte normal bir yaşam sürdürmelerine imkan tanır.
Antalya'da İnmemiş Testis Ameliyatı
Antalya bölgesi, sağlık altyapısı ve uzman hekim kadrosu ile birçok cerrahi müdahalenin başarıyla uygulandığı bir merkezdir. Antalya’da inmemiş testis ameliyatı, gerek çocuk cerrahisi gerekse üroloji uzmanları tarafından modern teknikler kullanılarak gerçekleştirilmekte ve aileler için konforlu bir tedavi süreci sağlanmaktadır. Bu alanda deneyimli bir uzman ile çalışmak, operasyonun başarısı ve çocuğunuzun sağlığı açısından büyük önem taşır.
Op. Dr. Ahmet Anıl Göçener, Antalya’da görev yapan deneyimli bir üroloji uzmanı olarak inmemiş testis (kriptorşidizm) sorununda ailelere güncel tanı ve tedavi imkanları sunmaktadır. Dr. Göçener, gelişmiş cerrahi teknikler ve yıllara dayanan tecrübesi ile çocuklarda inmemiş testis ameliyatını başarıyla uygulamaktadır. Aileler, çocuklarında testislerin torbada olmadığını fark ettiklerinde vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmalıdır. Erken teşhis ve doğru zamanda yapılan orşiopeksi ile ileride oluşabilecek kısırlık ve kanser risklerine karşı önemli ölçüde önlem almak mümkün olabilmektedir. Unutulmamalıdır ki, erken müdahale edilen çocukların ileride sağlıklı bir üreme fonksiyonuna ve daha düşük sağlık risklerine sahip olma şansı, geç kalınmış vakalara göre çok daha yüksektir.
Antalya’da inmemiş testis ameliyatı konusunda daha fazla bilgi almak ve çocuğunuz için bir değerlendirme randevusu oluşturmak isterseniz, uzman bir üroloji hekimi veya çocuk cerrahisi uzmanıyla iletişime geçebilirsiniz. Erken tedavi, çocuğunuzun sağlıklı bir geleceğe adım atması için en kritik adımdır.
Not:
Daha geç yaşlarda (örneğin yürüyen yaş çocuklukta veya ergenlikte) saptanan inmemiş testis vakalarında da tedavi gecikmiş olsa bile ameliyat önerilir. Gecikmiş olgularda testis dokusunda hasar oluşmuş olabileceğinden, cerrahi ile testis indirildikten sonra da düzenli takip yapılarak testisin fonksiyonu ve durumu gözlenmelidir. Çok ileri yaşta (erişkinlikte) ilk kez tespit edilen inmemiş testislerde ise, testis genellikle işlevini yitirmiş olduğundan kanser riskini önlemek için alınması (orşiektomi) ve kozmetik amaçla protez konulması önerilebilir. Bu özel durumlar haricinde, ideal olan ilk 1 yaş içinde tedavinin bitmiş olmasıdır.
Gecikmeden Uzman Desteği Alın
Size uygun tedavinin hangisi olduğuna karar verebilmek için, bu alanda uzmanlaşmış bir Üroloji ve Androloji uzmanına başvurmanız büyük önem taşır.
Unutmayın: İnmemiş testis, basit gibi görünen ama tedavi edilmediğinde ciddi üreme ve sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur.